گچبری دیوار

لابد تابه حال در مکان های تاریخی ایرانی گچبری های زیبا و بی نظیر را دیده اید. یکی از جنبه های معماری که باعث زیبایی خانه و ساختمان می شود گچبری است. گچبری دیوار و گچبری سقف و گچبری ستون معمولا سه نوع گچبری هستند که خود به گچبری قسمت های مختلف خانه مثل گچبری دیوار پذیرایی و گچبری ستون آشپزخانه و گچبری سقف اتاق خواب تقسیم می شوند. گچبری پیش ساخته و آماده یا گچبری سنتی و گچبری دستی است. در متن زیر با انواع گچبری و استفاده از آن برای فضاهای مختلف خانه آشنا می شویم:

گچبری چیست؟

گچبری دیوار هنر بریدن، کندن و طراحی روی گچ است که در معماری ایران ارزش زیادی دارد. گچبری در نقاط مختلف ساختمان مثل گچبری سقف و گچبری ستون و گچبری ستون آشپزخانه و گچبری ستون وسط پذیرایی و گچبری ستون وسط هال و گچبری ستون کنار دیوار و گچبری آماده دور لوستر رواج دارد.

هنر گچبری از هنرهای زیرشاخه معماری است که در منطقه ها و دوره های زمانی مختلف، شیوه ها و شکل های متفاوتی داشته است. همان طور که از نام گچبری دیوار و سقف مشخص است، اصلی ترین مصالح به کار رفته در این هنر گچ است.

هنر گچبری هم در ایران و هم در کشورهای دیگر رایج بوده است. مثال استفاده از آن در کشورهای دیگر کلیساهای قدیمی است که گچبری سقف و گچبری ستون در آن به طرز چشم نوازی انجام شده است. فرم پذیری و چسبندگی گچ دلیل استفاده از این ماده برای تزئین ساختمان بوده است.

تاریخچه گچبری دیوار و ستون

یافته های باستان شناسان نشان می دهد تاریخ ساخت گچ به پیش از ساختن آجر می رسد. گچبری دیوار برای تزئین در شهرهای ایران و عراق رایج بوده است. اولین کسانی که در ایران از گچبری دیوار و گچبری سقف استفاده کردند، هخامنشیان و بعد ساسانیان بودند و اعراب در جریان فتح ایران، این هنر را یاد گرفتند.
در دوره ی ایلخانی، هنر گچبری به کمال رسید. محراب هایی با انواع خطوط به ویژه گونه های مختلف کوفی، به کارگیری انواع گره هندسی با نقش های اسلیمی طوماری و اسلیمی ماری موجب پیشرفت هنر گچبری در این دوران شد.

از زیباترین نمونه های گچبری می توان به مسجد حیدریه قزوین، مسجد جامع ورامین و محراب مسجد ارومیه اشاره کرد.

دوره تیموری، دوره ی به وجود آمدن رسمی بندی و کادر بندی های قالب های گچی مقرنس و قطار بندی های گچی است. مقرنس سردر مسجد میدان کاشان، گچبری مدرسه خرگرد در خواف و بقعه شیخ احمد جامی در تربت جام از آثار این دوره هستند.
در دوره صفوی، هنر گچ بری وارد کاخ های پادشاهان هم شد و مقرنس با عناصر مختلف به خصوص مقرنس طاس و نیم طاس با نقش گل و گیاه برای تزئین کاخ پادشاهان به کار رفت. از آثار این دوره می توان به کاخ هشت بهشت، سردر بازار قیصریه اصفهان و تالارهای شاه نشین و موسیقی کاخ عالی قاپو و اشاره کرد.

دوره های گچبری دیوار و ستون در ایران

گچبری اسلامی

معماری اسلامی جزو زیباترین شاخه های معماری است که نمونه های آن را در مسجدها دیده ایم. از گچبری در معماری اسلامی استفاده می شود و نمونه های زیبایی از گچبری سقف و گچبری ستون از آن دوره به یادگار مانده است.

نمونه های گچبری اسلامی معمولا از پیکره ها و هرچه شکل انسانی داشته استفاده نمی کردند و تمرکز گچبری کلاسیک اسلامی بیشتر روی نقش هایی از گل ها و گیاهان و طرح های اسلیمی بود. مسجد فریومد سبزوار یکی از نمونه های زیبایی گچبری سنتی اسلامی است که از قرن سوم هجری به جا مانده است.

گچبری سلجوقی

گچبری سقف و گچبری ستون و گچبری دیوار در دوره سلجوقی بیشتر در زیبا کردن نماهای داخل استفاده می شد. در گچبری سنتی دوره سلجوقی از خط کوفی و نقش های اسلیمی استفاده می شد و یکی از نمونه های زیبای این گچبری در مسجد اردستان وجود دارد که با خط کوفی انجام شده است. مسجد و گنبد علویان در همدان هم نمونه ای دیگر است.

خرید ملک در ترکیه...